Çin Ticaret Bakanlığı, ABD Hazine Bakanlığı’nın Hengli Petrochemical, Shandong Shouguang Luqing Petrochemical, Shandong Jincheng Petrochemical, Hebei Xinhai Chemical ve Shandong Shengxing Chemical gibi Çinli şirketlere yönelik yaptığı yaptırım kararlarına karşı ihtiyati tedbir alındığını duyurdu. Bu tedbirler, Yabancı Yasaların ve Tedbir Düzenlemelerinin Sınıraşırı Uygunsuz Uygulanmasının Önlenmesine İlişkin Yönetmelik çerçevesinde gerçekleştirildi ve ABD’nin bu şirketlerle ilgili yaptırımlarının tanınması, uygulanması ve uyulması yasaklandı.
Bakanlık, yaptığı açıklamada, ABD’nin uyguladığı yaptırımların, Çinli şirketlerin üçüncü ülke vatandaşları, tüzel kişiler ve diğer kuruluşlarla olan normal ekonomik ve ticari ilişkilerini haksız yere kısıtlayarak uluslararası hukuku ve ilişkilerin temel normlarını ihlal ettiğini vurguladı. Ayrıca, bu ihtiyati tedbirin, Çin’in ulusal egemenliğini, güvenliğini ve kalkınma çıkarlarını korumaya yönelik bir adım olduğu belirtildi. Ayrıca, Çin vatandaşları, tüzel kişilikleri ve diğer kuruluşların meşru haklarını da koruma amacı taşımaktadır.
ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), Çinli Hengli Petrochemical şirketini “İran’ın petrol sevkiyatındaki rolü” gerekçesiyle yaptırım listesine almıştı. Washington yönetimi, bu sebeple diğer dört şirketi de 2025 yılından itibaren yaptırım listesine dahil etmişti.
Çin’in, İran’dan aldığı petrol miktarının, resmi gümrük rakamlarında görünmemesine rağmen, tahminen İran’ın ihraç ettiği petrolün yüzde 80’ini oluşturduğu değerlendirilmektedir. İran petrolüne uygulanan yaptırımlar nedeniyle Çin, bu petrolü doğrudan almakta zorluk yaşıyor. Bunun yerine, petrolün büyük bir kısmının İran bayraklı gemilerle Malezya açıklarına taşındığı ve buradan Çin’e ihraç edildiği iddiaları öne sürülmektedir. İhraç edilen petrol, genellikle kamuya ait büyük petrol şirketleri yerine, Çin’in kuzeyinde yer alan ve “çaydanlık rafinerileri” olarak adlandırılan bağımsız küçük rafinerilerde işlenerek piyasaya sunulmaktadır. Yaptırım altında olan bu şirketler, bu tür bağımsız rafineri işletmeleri olarak bilinmektedir.
Çin, İran petrolünü, dünya fiyatlarının altında, “petro-yuan anlaşmaları” çerçevesinde, petrolün yuan cinsinden değerine karşılık olarak Çin’in İran’a imalat ürünleri satmasına dayalı özel düzenlemelerle satın almaktadır.
